In de header: luchtfoto van het gecamoufleerde exercitieterrein ten noorden van Schalkhaar, door de Fototechnische Dienst Luchtvaarafdeeling gefotografeerd in 1936 (collectie NIMH, objectnummer 2011-5077).
Politie Opleidingsbataljon Schalkhaar
Aan de Spanjaardsdijk (voorm. gemeente Diepenveen, nu Deventer) staat de Westenbergkazerne. Hier werden tijdens de Tweede Wereldoorlog Nederlandse politiemensen gedurende zes maanden militair geschoold in de nazistische ideologie van de Schutzstaffel (SS). In totaal doorliepen ongeveer 2.400 mannen de opleiding. De rekruten waren 19 tot 25 jaar oud, hadden minimaal een diploma van de lagere school, en waren niet getrouwd. Ze hoefden geen lid te zijn van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB), maar ze moesten wel loyaal zijn aan de Duitse bezetter. ‘Joden en kleurlingen’ waren niet welkom. Ze leerden marcheren, omgaan met wapens en kaartlezen. Ook werden ze opgeleid in het nationaal-socialistische gedachtegoed. Er werden lessen aangeboden over ‘bloed en bodem’, raszuiverheid en het ‘Jodenvraagstuk’.
Na de opleiding werden de agenten ingedeeld bij de reguliere politiekorpsen. Zo probeerde de Duitse bezetter de Nederlandse politiemacht in zijn greep te krijgen. Vanaf oktober 1942 werden de aspiranten bovendien verplicht om de Hitlergroet te brengen. En vanaf dat moment werden de Schalkhaarders die de opleiding afgerond hadden ingezet bij het opsporen en oppakken van Joden. Ook moesten ze werken als bewaker, bijvoorbeeld in kamp Westerbork. De POB-rekruten kwamen bekend te staan als ‘Schalkhaarders’.
Waar vind ik deze bronnen?
Ook al was het Politie Opleidingsbataljon in de provincie Overijssel gevestigd, Collectie Overijssel heeft geen archieftoegangen die geheel aan het POB gewijd zijn.
Nationale bronnen
Bij Collectie Overijssel
- Video over het dagelijkse leven op de kazerne
- Gebouwen in Deventer tijdens de oorlog
- De Politieke Opsporingsdienst/Politieke Rechercheafdeling in Zwolle
- Politiearchieven van de gemeenten
Meer weten?
- Kees Ribbens, Bewogen jaren. Zwolle in de Tweede Wereldoorlog (Zwolle 1995).
- H. Vos, Klakkende laarzen aan de IJssel. Deventer en zijn inwoners in de Tweede Wereldoorlog (Deventer 1995).
- Ewout van der Horst, Marco Krijnsen en Martin van der Linde, De oorlog gaat nooit voorbij. Overijssel 40-45 (Zwolle 2020).
- Maurice Blessing, Femke Deen en Marieke Prins, Reisgids voor de Tweede Wereldoorlog (Amsterdam 2005).
- Jan Jaap Kelder, De Schalkhaarders (Utrecht 2001).
